15 stycznia 2016 WOJCIECH BOKINA

Przedsiębiorco, nie zawsze będzie można cofnąć wniosek o ogłoszenie upadłości złożony przez Ciebie lub wierzyciela

Tagi niewypłacalność wierzyciele

Wiele uwagi poświęca się wprowadzonemu od stycznia 2016 r. nowemu prawu restrukturyzacyjnemu, przy czym często zapomina się, iż nowelizacja wprowadziła istotne zmiany również w zakresie prawa upadłościowego. Jedną z nich jest wyeliminowanie tzw. windykacyjnych wniosków o ogłoszenie upadłości.

Co to jest windykacyjny wniosek o ogłoszenie upadłości

Przed nowelizacją bardzo często dochodziło do sytuacji, że jeden z wierzycieli zamiast wytoczyć powództwo przeciwko dłużnikowi, gdzie musiał uiścić opłatę stosunkową od pozwu (5% wartości przedmiotu sporu) i wikłać się często w wieloletni spór, składał wniosek o ogłoszenie upadłości swojego kontrahenta, co kosztowało go tylko 1.000 zł (opłata od wniosku). W sytuacji, gdy dłużnik (kontrahent) obawiał się, że zachodzą przesłanki niewypłacalności – które na podstawie poprzedniego stanu prawnego były ocenianie bardzo rygorystycznie i często wystarczyło tylko istnienie dwóch niespłaconych wymagalnych wierzytelności – i obawiał się ryzyka ogłoszenia upadłości często spłacał wierzyciela, który złożył wniosek o ogłoszenie jego upadłości. W takiej sytuacji wniosek o ogłoszenie upadłości był oddalony albowiem wierzyciel nie był już wierzycielem i tracił legitymację (uprawnienie) do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika. Najczęściej jednak wierzyciel wobec zaspokojenia swojej wierzytelności sam cofał wniosek i postępowanie upadłościowe było umarzane.

Bardzo często bywało tak, że takich wniosków windykacyjnych o ogłoszenie upadłości w stosunku do jednego dłużnika bywało kilka lub więcej i po spłaceniu wierzycieli, cofali oni wnioski. Niekiedy dochodziło do wręcz patologicznych sytuacji, że dłużnik ustanowił pełnomocników, którzy codziennie przychodzili do sądu upadłościowego i pytali czy nie wpłynęły nowe wnioski, po czym następnego dnia przychodzili do sądu z cofnięciem wniosków wierzycieli, których dłużnik spłacał i sytuacja powtarzała się w kolejnych dniach.

Jak jest po nowelizacji

Ustawodawca chcąc wyeliminować tą praktykę skutkującą pokrzywdzeniem pozostałych wierzycieli, albowiem zmniejsza się w ten sposób „wartość majątku, który w toku przyszłego postępowania upadłościowego będzie przeznaczony na zaspokojenie wierzycieli [1]” wprowadził regulację, że wykonanie przez dłużnika zobowiązań wobec wnioskodawcy po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie wpływa na dalszy bieg postępowania (art. 29a ust. 2 pr. upadł.). W dodatku sąd może uznać cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości za niedopuszczalne, jeżeli prowadziłoby to do pokrzywdzenia wierzycieli (art. 29a ust. 1 pr. upadł.).

Kwestia sporności wierzytelności

Z drugiej strony dłużnicy niechcący spłacać wierzycieli, którzy złożyli wnioski o ogłoszenie ich upadłości, wskazywali na sporność wierzytelności. W takiej sytuacji sądy upadłościowe często oddalały wnioski o ogłoszenie upadłości wskazując, iż właściwym sądem do rozstrzygnięcia tego sporu jest sąd cywilny (gospodarczy), a nie upadłościowy. Obecnie natomiast dłużnik będzie mógł wnosić o oddalenie wniosku wierzyciela o ogłoszenie upadłości z uwagi na sporność wierzytelności, jeśli (i) wierzytelność ma w całości charakter sporny, (ii) a spór zaistniał między stronami przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 12a pr. upad.).

Wnioski dla praktyki

Warto zatem, aby o powyższych zmianach pamiętali wierzyciele. Skoro bowiem dłużnik mający świadomość, że samo spłacenie wierzyciela, który złożył wniosek o ogłoszenie jego upadłości nie skutkuje automatycznie umorzeniem postępowania (albo oddaleniem wniosku) to będzie mniej skłonny do spłaty tylko tego wierzyciela i będzie bardziej skupiał się na wykazywaniu przed sądem upadłościowym, że nie jest niewypłacalny. Tym samym złożenie wniosku przez wierzyciela może doprowadzić do ogłoszenia upadłości jego kontrahenta, w którym to postępowaniu wierzyciel może być zaspokojony w mniejszym stopniu, niż gdyby przeprowadził zwykłe postępowanie sądowe.

Z drugiej strony ustawodawca odbierając ww. środek nacisku wierzyciela na dłużnika, przyznał wierzycielowi silniejszą pozycję do popierania wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika. Obecnie samo twierdzenie o sporności wierzytelności nie wystarczy do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, dłużnik będzie musiał bowiem wykazać, że sporność nastąpiła przed złożeniem wniosku. Powyższe uprawnienie wierzyciela jest o tyle istotne, że w przypadku, gdy wierzyciel oceni – że sytuacja dłużnika jest na tyle zła, iż nie zdąży przed ogłoszeniem upadłości doprowadzić do wyegzekwowania wierzytelności od dłużnika na podstawie wyroku przeciwko niemu – to zasadnym jest jak najszybsze ogłoszenie upadłości kontrahenta. Nieskładanie bowiem wniosku o ogłoszenie upadłości przez dłużnika i pogłębienie jego niewypłacalności prowadzi do uszczuplania jego majątku i tym samym będzie skutkowało mniejszym zaspokojeniem się wierzyciela z majątku dłużnika.

Ważne jest też, aby o powyżej zmianie byli świadomi sami dłużnicy. Często bowiem składają wnioski o ogłoszenie upadłości – aby wyłączyć swoją odpowiedzialność – w międzyczasie licząc na znalezienie inwestora lub pozasądowe porozumienie z wierzycielami. Po czym przed wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd upadłościowy cofają wnioski, bez żadnego uzasadnienia. Obecnie chcąc cofnąć wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnicy będą musieli wykazać, że cofniecie wniosku nie prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli

[1] tak Projekt założeń projektu ustawy – Prawo restrukturyzacyjne z 24.7.2013 r., s. 7

O autorach

Autor
Zadaj pytanie autorowi WOJCIECH BOKINA Wspólnik/ Radca prawny
Jestem radcą prawnym i doradcą restrukturyzacyjnym. Jako partner w Kancelarii Brysiewicz, Bokina, Sakławski i Wspólnicy prowadzę projekty z obszaru prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego oraz sporów gospodarczych.

Kontakt dla mediów

Avatar
Sylwia Zajdel-Goleniowska

Newsletter

Bądź na bieżąco. Otrzymuj informacje o nowych publikacjach ekspertów z Kancelarii Brysiewicz, Bokina, Sakławski i Wspólnicy.

Użycie przycisku „Zapisz się!” oznacza zgodę na otrzymywanie od Brysiewicz i Wspólnicy spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie (01-029) przy ul. Dzielnej 60 (dalej jako: „Kancelaria”) drogą elektroniczną na adres e-mail wskazany w powyższym polu newslettera zawierającego ofertę Kancelarii. Zgodę można wycofać w każdym czasie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem. Administratorem danych osobowych jest Kancelaria. Podane dane osobowe są przetwarzane w celu przesyłania informacji dotyczących oferty Kancelarii drogą mailową. Szczegóły dotyczące zasad przetwarzania danych osobowych znajdują się w klauzuli informacyjnej.